Misterija zlatne naušnice

Jelena Ilić:
MISTERIJA ZLATNE MINĐUŠE


Arheolozi ispituju skelet star pet vekova koji je otkriven u smederevskoj tvrđavi. Uz skelet pronađene naušnice sa inicijalimaMarije Paleolog, druge žene Stefana Dečanskog

Dejan Radovanović pokazuje mesto značajnog otkrića

MISTERIJA epohalnog otkrića u smederevskoj tvrđavi, grobnice ženske osobe visokog vlastelinskog reda srednjovekovne Srbije i vlasnice zlatnih naušnica iz 14. veka sa ugraviranim grbom Nemanjića, posle višemesečnih ispitivanja, biće razrešena ovih dana.

Samo nekoliko dana posle početka konzervacije i delimične restauracije temelja crkvice iz 10. veka, arheolozi su pre sedam meseci u smederevskoj tvrđavi našli grobnicu sa ostacima i zlatan nakit star više od pet vekova.

GROBNICA U 2012. godini urađena je konzervacija i prezentacija sakralnog kompleksa iz 10. veka gde su i nađeni ostaci i minđuše. Ovim radovima otkriveni su ostaci objekta trikonhalne osnove, koji je prizidan uz severni zid priprate crkve. Unutar novootkrivenog objekta i oko njega otkrivena je ukupno 21 grobna celina. Moguće da je ovde reč o još starijem objektu od crkvice, kaže Veroljub Ranković, direktor Zavoda za zaštitu spomenika kulture.

- Minđuše s početka 14. veka su lunulastog tipa, rađene u tehnici šupljeg livenja. Svaka je teška po 2,35 grama. Osim grba Nemanjića, naušnice imaju monogram M.P.A. što su inicijali Marije Paleolog, druge žene Stefana Dečanskog. Naušnice su svakako pripadale osobi visokog vlastelinskog reda, što se veoma retko nalazi. Pronađen je samo jedan par u pljačkaškom pohodu u Makedoniji kod Prilepa, na kojima je isti ovakav grb, što ukazuje na visok rang osobe koja ih je nosila - objašnjava arheolog Dejan Radovanović.

Zbog ovog senzacionalnog otkrića arheolozi i javnost mesecima čekuju vesti iz Arheološkog instituta.

- Ostaci skeleta iz groba, gde su nađene i naušnice, poslati su u Arheološki institut u Beograd, gde je u toku antropološka analiza. Ona bi trebalo da pokaže pol i starost, uzrok smrti, a biće urađena i DNK analiza. Nadamo se da će analiza reći nešto preciznije o poreklu vlasnice minđuša - kaže Dejan Radovanović.

Mali grad, dvor despota Đurđa i Proklete Jerine, arheološki je istražen, ali šta se krije ispod Velikog grada, još je tajna, što dokazuje iskopavanje zlatnog nakita iz 14. veka.

- Prostor Velikog grada na 11 hektara nije arheološki istražen. Šta se tu krije, niko ne zna - kaže Veroljub Ranković, direktor Regionalnog zavoda za zaštitu spomenika kulture.

Srpski vladar Đurađ Branković, koji je gradio tvrđavu, potiče iz ugledne velmoške porodice, čiji su preci uživali visoka dostojanstva na dvoru srpskih vladara loze Nemanjića i s njima bili u direktnom srodstvu.

Arheolozi veruju da je zasigurno reč o ženi rodbinski povezanoj sa Nemanjićima, ali nije nemoguće da je sa dvora despota Brankovića - priča arheolog Radovanović.

Sin despota Đurđa Brankovića Lazar, koji je i sam bio srpski despot od 1456. do 1458. godine, bio je oženjen Jelenom Paleolog. U ovom braku despota Lazara i Jelene, ponovo su se sastale dve linije koje potiču od sinova Stefana Nemanje.

Toma Paleolog, otac Jelenin, bio je čukununuk kralja Srbije Stefana Dečanskog, i po toj liniji je Jelena potomak Nemanjića, imala srpske kraljevske krvi. Takođe, Lazar Branković, preko prababe Milice, daleki je potomak starijeg sina Stefana Nemanje - Vukana.

(Večernje novosti, 05.01.2013.)

Zlatne naušnice s grbom Nemanjića

Olivera Milošević:

ZLATNE NAUŠNICE S GRBOM NEMANJIĆA

U Smederevskoj tvrđavi u iskopinama drevne crkve pronađen skelet devojčice i vredan nakit koji potiče iz 14. ili 15. veka

Zlatne naušnice iz Smedereva

Smederevo – U ostacima kamena i šuta od zidova crkvenog kompleksa iz 10. veka, u Smederevskoj tvrđavi, otkriven je grob sa skeletom devojčice pored koga je pronađen par zlatnih naušnica iz srednjeg veka sa dvoglavim orlom, grbom dinastije Nemanjić. Taman kada su nameravali da ozidaju i prezentuju ostatke sakralnog kompleksa i time okončaju petogodišnja istraživanja na drevnom lokalitetu, smederevski arheolozi došli su do ovog otkrića.

– U severnom delu sakralnog kompleksa otkrili smo grob sa ostacima mlađe ženske osobe, verovatno devojčice, čiji su delovi tela poprilično oštećeni. Imali smo sreću da i pored potpune devastacije groba ostane jedan izuzetno vredan nalaz, par zlatnih naušnica koje su po svom obliku i načinu izrade retke. Reč je o lunulastom tipu minđuša šupljeg livenja sa urezanim ornamentima i grbom Nemanjića sa bočnih strana, što ujedno i ne mora da znači da je reč o osobi iz te vladarske loze – izjavio je Dejan Radovanović, arheolog u Regionalnom zavodu za zaštitu spomenika kulture.

Iko još ne može da tvrdi iz kog doba datira skelet, niti kome pripada, s obzirom na položaj groba i vrednost pronađenih naušnica, sasvim je izvesno da su u tvrđavi u Smederevu otkriveni posmrtni ostaci osobe iz užeg ili šireg reda vladarske porodice.

– S obzirom na položaj groba, pored crkve, ne možemo da pretpostavimo da je reč o nekom iz porodice Brankovića, ali je svakako reč o osobi visokog vlastelinskog reda – rekao je Radovanović.

Uskoro će ostaci skeleta biti predmet antropoloških analiza koje mogu bliže da odrede visinu, starost i uzrok smrti osobe koja vekovima počiva na ovom mestu. Naušnice, međutim, mogu donekle da upute na davnašnju vlasnicu vrednog nakita.

– Na delu minđuša gde su urezani ornamenti postoji nešto što asocira na inicijale. Detaljnim pregledom i uz pomoć kolega, pokušaćemo da utvrdimo još neke činjenice koje će nas možda uputiti na vlasnika, ali to ne mora da bude osoba čiji smo skelet pronašli jer nakit može da bude deo nasleđa – tvrdi arheolog.

-------------------------------------------------

Naušnica i antički pehar

U tvrđavi je 1968. godine pronađena jedna zlatna naušnica za koju se, doduše bez naučnih dokaza, pretpostavlja da je pripadala srpskoj despotici Jerini Branković, u narodu poznatoj kao Prokleta Jerina. Pretpostavke se zasnivaju na tome što je luksuzno izrađena minđuša pronađena u Malom gradu, nekadašnjem dvoru Brankovića.

Tokom priprema za konzervaciju sakralnog kompleksa u drevnom zdanju Despota Đurađa, ovih dana, otkriven je još jedan vredan predmet. Reč je o keramičkom peharu koji datira još iz vremena kasne antike.

(Politika, 12.05.2012)