субота, 20. новембар 2010.

Machu Picchu Decoded


A National Geographic documentary about the fascinating and mysterious pre-Columbian Inca lost city of Machu Picchu.



Deep in the Andean mountains lays a mysterious ruin named Machu Picchu. For 400 years it sat abandoned on its misty cliff, the quintessential lost city in the jungle. Rediscovered in 1911, it contained no written records or carvings, nothing that could shed light on its history. For a century since, it has defied the endless scores of visitors and scientists who attempted to understand its purpose. Who were the mysterious people who built it and why did they build it here? Today an international team of archeologists, engineers and scientists are finally piecing together the clues. Together they are discovering astonishing new burials, revealing the intricacies of its ingenious engineering and finally decoding the secrets of Machu Picchu.


http://www.fileserve.com/file/bcFDGar
http://www.fileserve.com/file/UjUDReY

http://netload.in/dateiE8z9U7GUO3/National.Geographic.Machu.Picchu.Decoded.2010.XviD.part2.rar.htm
http://netload.in/dateiSfvKvcgXnI/National.Geographic.Machu.Picchu.Decoded.2010.XviD.part1.rar.htm

http://hotfile.com/dl/53600496/db9538a/National.Geographic.Machu.Picchu.Decoded.2010.XviD.part2.rar.html
http://hotfile.com/dl/53600537/b3f285f/National.Geographic.Machu.Picchu.Decoded.2010.XviD.part1.rar.html

петак, 12. новембар 2010.

Neretljani - zaboravljeno srpsko pleme


Marko Aleksić:
Neretljani - zaboravljeno srpsko pleme

Pagani na moru


Istorija ranog srednjeg veka srpskih plemena nije dovoljno poznata, pogotovo vreme njihovog doseljavanja na Balkan, formiranja države i pokrštavanja. Epoha kada je na zapadu stvarano carstvo Karla Velikog, kada su Vikinzi plovili severnim morima, a Sloveni stvarali svoje prve države na Balkanu i Alpima, u Rusiji, obalama Baltika i Moravskoj, u domaćoj istoriografiji prekrivena je maglom zaborava i nedostatka podataka. Baš ovakvu sudbinu doživeli su i Neretljani, pleme pomoraca i gusara koji su zahvaljujući svom temperamentu i geografskom položaju među prvim našim sunarodnicima izašli iz tišine srednjeg veka.

Pleme Neretljana živelo je na obali Jadrana, na uskom pojasu od ušća Neretve u Jadran na istoku do Splita na zapadu. Ovu teritoriju, dugačku oko 75 i široku 10-20 km, oni su naselili, kako beleže ranosrednjevekovni hroničari, u ono vreme kada su i ostali Srbi sa severa došli na teritoriju antičke provincije Dalmacije, u prvoj polovini VII veka. Ubrzo zatim, osvojili su i velika srednjejadranska ostrva: Brač, Hvar, Korčulu i Mljet. U svom naletu slovenski moreplovci su pokušali da nasele čak i susednu, italijansku obalu. O slovenskom napadu na beneventanski grad Sipont u zalivu poluostrva Monte Gargano, sačuvan je podatak iz 642. godine, a većina naučnika ovaj pokušaj invazije vezuje upravo za Neretljane.

Svoje ime duguju reci Neretvi, čiji su naziv preuzeli od romanizovanih starosedelaca koje su tu zatekli (lat. Narenta). Običaj da pleme dobije ime po reci čije obale naseljava poznat je kod Slovena: na primer, Vislani u Poljskoj, Strumičani u Grčkoj, Moravci u Češkoj, Bužani po reci Bugu zapadnoj Ukrajini, a kod Srba oblast, a kasnije i država Bosna - po istoimenoj reci čiji naziv je takođe predslovenskog porekla. Osim ovog, Neretljani su nosili i imena Marjani (Primorci) i Pagani, a njihova zemlja zvala se Paganija, Meranija i Krajina. Ovaj poslednji naziv je i najčešći u domaćim izvorima jer su Neretljani naseljavali krajnji severozapad onog dela dalmatinske obale koga su kasnije kontrolisali Srbi, isto kao što se oblast na jugoistoku, blizu reke Bojane na granici sa Vizantijom, takođe zvao Krajina.


Teritorijalna podela balkanskog poluostrva sredinom X veka
(po opisu Konstantina Porfirogenita).

Narod sa ostrva Neretve


Prve istorijske podatke o Neretljanima zabeležile su drevne mletačke hronike, iz prve polovine IX veka. Oko 829. godine "poslanik Slovena sa ostrva Neretve" pridošao je u Veneciju da sa duždom sklopi mir i da se pokrsti. Razloge ove posete hroničar ne navodi, ali oni postaju jasniji iz događaja koji slede. Nedugo zatim, Neretljani krše primirje i pljačkaju mletačke trgovce dok su se ovi vraćali iz južne Italije. Novi dužd, Petar Tradenik, poveo je 839. godine flotu na dalmatinske Slovene koji su gusarili po Jadranu. Tada je ugovorio mir sa hrvatskim knezom Mislavom i neretljanskim knezom Družakom (Drosaico, Marianorum judice). I dok se hrvatski gusari jedno vreme ne pominju na Jadranu, dužd je primoran da već sledeće, 840. godine, vodi novi pohod protiv Neretljana u kome je izgubio više od stotinu ljudi, a "on se vratio bez slavlja". U Veneciji je 846. godine zabeležen jedan u nizu napada Slovena, za koga većina istraživača smatra da su ga izveli upravo - Neretljani.

Gusari na vidiku!


Iako su naseljavali relativno malu oblast, Neretljani su posedovali jednu od najjačih flota na Jadranu! Na severoistoku sused im je bila druga, mnogo veća srpska kneževina, Zahumlje, a na severozapadu su se graničili sa Hrvatima. Granicu su najčešće delili i sa Splitom, koji je u ranom srednjem veku bio vizantijski grad. Najstariji opis ove kneževine dao je vizantijski car Konstantin VII Porfirogenit polovinom X veka, u svom poznatom delu De administrando imperio (o upravljanju carevinom). Car ih naziva Pagani i Neretljani (Arentani), a njihovu zemlju Paganija. "Pagani se zovu što ne primiše krst u ono vreme kad su se svi Srbi pokrstili". On navodi i tri župe u Paganiji - Rastoku, Mokro i Dalen, četiri grada - Mokro, Vrulja, Ostrog i Slavineca, kao i ostrva Korčulu (na kome ima i grad), Mljet, Hvar i Brač. Osim što navodi da se župa Dalen ne nalazi na obali, car-pisac ne daje podatke o položaju ovih lokaliteta. Za sada je jedino sigurna ubikacija grada Mokro, središta istoimene župe, koji se nalazio kod današnje Makarske. Omiš, koji se kasnije pominje kao najveće naselje u oblasti, ovde se ne navodi, što znači da polovinom X veka, kao i u više navrata kasnije, nije bio u okviru Paganije.


Srpski nadgrobni spomenik od kamena - mramor, okolina Makarske (XIII - XV vek).

Osim plovidbom, Neretljani su se bavili i trgovinom, uzgajanjem maslina, smokava i vinove loze. Na obroncima Biokova i Mosora i na ostrvima gajili su stoku, a sigurno je da su obrađivali i zemlju. Na osnovu sačuvanih starijih toponi ma vidi se da je ova oblast u ranom srednjem veku obilovala šumama i močvarama, a obradivog zemljišta je bilo malo. To se poklapa i sa opisom prolaska krstaša kroz ove krajeve, krajem XI ve ka. Iz kasnijih srednjevekovnih izvora znamo i to da su se u ove oblasti uvozile žitarice, a izvozilo se vino, usoljena riba, suvo voće i dr. Ipak, najunosnija delatnost bila je gusarenje koje je stalno donosilo značajne prihode. Nije isključeno da se plen delio baš onako kako se i danas deli ulov ribe na ovom delu Jadrana: pola plena pripada onom ko je organizovao lov i čiji su brodovi (knez ili župan), a drugu polovinu dele ravnopravno svi učesnici, članovi posada. Tip broda koji su koristili Neretljani zvao se sagena. To je duguljast, relati vno plitak brod vitkog trupa i oštrog p ramca koji se odlikovao velikom brzinom (lat. sagitta - strela). Brod je imao jarbol, a posadu je činilo 40 veslača, koji su ujedno bili i borci. Sličan tip broda bio je dobro poznat u Mediteranu, gradili su g a i drugi Sloveni, a bliski su im i vikinški drakari, na kojima su skadinavski ratnici počeli češće da pljačkaju zapadnu Evropu upravo u ovo vreme, početkom IX veka. Osim sagene, u upotrebi je bila i kondura, brod sličnog tipa, ali dosta manji, sa posadom od 20 ljudi, kao i manji tipovi brodova i barki.

Rekonstrukcija izgleda sagene, brzog ratnog broda sa posadom od 40 veslača - boraca na kome su plovili Neretljani (X vek).

Dok su Vikinzi pljačkali obale Britanije, Franačke i arapske Španije, u Sredozemlju su najveću opasnost predstavljali arabljanski gusari. Vizantijske flote tada su bile najmoćnija pomorska sila na Mediteranu, ali je njena trgovina sa zapadnom Evropom bila ugrožena od kada su Arabljani 30-ih i 40-ih godina IX veka redom zauzeli bogate gradove Sicilije (Palermo, Mesina) i južne Italije (Brindizi, Tarent, Bari). U takvim okolnostima, pomorski put uz razuđenu dalmatinsku obalu bio je najbezbedniji. Pored Venecije, preko koje se odvijao i najveći deo trgovine sa zapadom, Vizantija je držala i luke Kotor, Dubrovnik, Split, Trogir, Zadar, Rab i Osor. Naravno, nije trebalo mnogo vremena da i oni postanu meta saracenskih gusara. Prvi njihov zalet dublje u Jadran desio se 841. godine, kada je flota od 36 brodova opljačkala i zapalila redom Osor, Ankonu (u papskoj državi), zatim Budvu, Rose, kotorski donji grad i svetomiholjsku Prevlaku u Boki Kotorskoj. U odsustvu većih vizantijskih snaga u Jadranu, venecijanska i dalmatinska flota su trpele ozbiljne poraze.

Arapski napadi na Jadranu kulminirali su petnaestomesečnom opsadom Dubrovnika, koja je otpočela 866. godine. Dubrovački poslanici koji su otišli da mole pomoć od svog vladara, zatekli su na dvoru u Konstantinopolju novog cara, Vasilija I Makedonca (867-886). Želeći da ojača vizantijsku politiku na zapadu, ovaj vladar je poslao stotinu ratnih brodova pod zapovedništvom drungarija flote Nikite Orifa u pomoć opsađenom gradu. Na samu pojavu carske flote u blizini gradske luke, Saraceni su povukli opsadu, a Nikita Orif je preduzeo kontraofanzivu protiv njih u južnoj Italiji. Tokom borbi oko Barija 869-871. godine, u hrišćanskom savezu sa 400 lađa je i kralj Italije Ludvig II, ali i Srbi i Hrvati. Među Srbima, koje su Dubrovčani kao vizantijske saveznike prevezli na svojim brodovima, pominju se Zahumljani, Travunjani i Konavljani, ali ne i Neretljani. Zašto? Pa, oni su u to vreme zabavljeni drugim stvarima. Bave se izgleda onim što najbolje znaju da rade, te sredinom marta 870. godine njihov plen postaju papini poslanici, koji su se upravo vraćali sa crkvenog sabora u Carigradu. To je bio razlog da Vasilije I pošalje flotu koja upokorava dalmatinske Slovene. Pokrštavanje je bilo jedan od ključnih uslova mirovnog sporazuma. Papini poslanici su oslobođeni i stigli su u Rim krajem godine, gde su ubrzo sačekali radosnu vest o oslobađanju Barija 2. februara 871. godine.


Manji brod sa posadom od 8 do 10 ljudi otkriven ispred ulaza u ninsku luku (Hrvatska) - druga polovina XI veka.

Gusarski napadi arapskih moreplovaca nisu zaobišli ni neretljanske obale, o čemu svedoči njihovo pljačkanje ostrva Brača 872. godine. Međutim, Vasilije I je ubrzo proterao Arape iz Tarenta i svih ostalih kopnenih tvrđava, pa je tako zalaganjem vizantijske politike saracensko prisustvo u Italiji i na Jadranu bilo na zalasku. Sa druge strane, kada je carska flota napustila vode Jadrana, Pagani nisu dugo odolevali iskušenjima, pa ih ponovo zatičemo 887. godine u žestokim sukobima sa Venecijom. Te godine dužd Petar Kandijan došao je sa 12 brodova u neretljanske vode i u luci Mokro uništio pet brodova Neretljana. Međutim, u bici na kopnu Mlečani su doživeli poraz, a sam dužd je bio i najveći gubitnik - izgubio je život...

понедељак, 08. новембар 2010.

Najstariji rudnik u Evropi


Nebojša Grujičić:
NAJSTARIJI RUDNIK U EVROPI


Iskopavanjima na arheološkim lokalitetema Belovode i Belolice nedaleko od Petrovca na Mlavi dokazano je da je Vinčanska kultura od samog svog početka sredinom petog milenijuma pre naše ere poznavala obradu metala, što će za posledicu imati reviziju dosadašnjih predstava o rađanju civilizacije

Predmeti sa nalazišta Belovode stari 7.000 godina:
Askos (ritualna posuda)


Za ovu godinu završena su arheološka iskopavanja velikog vinčanskog naselja na lokalitetu Belovode u ataru sela Veliko Leole kod Petrovca na Mlavi, kao i preliminarna istraživanja tek otkrivenog praistorijskog rudnika bakra na lokalitetu Belolice (Faca Bjelji) u selu Ždrelu, desetak kilometara istočno od Belovoda. Prvi dostupni rezultati ovih istraživanja su spektakularni. Po njima, Balkan je kolevka evropske metalurgije, Vinčanska kultura je autohtona i prva evropska kultura koja je poznavala obradu metala, a datiranje početaka metalne kulture pomera se u prošlost za najmanje hiljadu i po godina.

PRAISTORIJSKI METROPOLIS:

Sve je počelo pedesetih godina XX veka, kada je arheolog amater Nikola Krstić, nastavnik fizičkog vaspitanja u Osnovnoj školi u Petrovcu, biciklom obilazio Homolje i tokom deset godina istraživanja uredno upisao i opisao 187 arheoloških lokaliteta na koja je naišao. Među njima se nalazio i lokalitet Belovode, 2 km zapadno od sela Veliko Laole, u nizini između reka Busur i Mlava. Tu, u njivama u okolini jednog izvora, Krstić je pronašao kremena sečiva, komade ornamentisane keramike i male skulpture, na osnovu čega je lokalitet znalački okarakterisao kao najbogatije arheološko nalazište u dolini Mlave.

Lokalitet je arheološki registrovan 1988, a 1994. godine su arheolozi Dušan Šljivar iz Narodnog muzeja u Beogradu i Dragan Jacanović iz Narodnog muzeja u Požarevcu u okviru projekta "Neolit u dolini Velike Morave i basenu Mlave" tragom Krstićevih beleški krenuli u preliminarnu sondažu terena. Pre početka realizacije ovog projekta na arheološkoj mapi Srbije prostor Homolja pretstavljao je belu mrlju, bez ijednog neolitskog naselja. Istraživanja su pokazala da je naselje Belovode osnovano oko 5500 godina p.n.e, da dakle pripada najstarijem periodu Vinčanske kulture poznatom kao period Vinča-Tordoš, da je izgorelo oko 4500. g.p.n.e, i da je u pitanju jedno od najvećih dosad poznatih naselja iz tog perioda. "Belovode su za Vinčansku civilizaciju metropola poput danas Njujorka ili Pariza", priča za "Vreme" Dragan Jacanović. "Do ovog otkrića za velika neolitska naselja smatrana su ona koja su se rasprostirala na površini od oko 20 hektara, dok se većina naselja prostirala na 5-10 hektara. Belovode su naselje od 100 hektara koje je u završnoj fazi imalo 700-800 kuća. Takvih naselja nema mnogo. Belevode, zajedno sa Konjušnicom u Viteževu i Pločnikom kod Prokuplja mogu se smatrati evropskim metropolama petog milenijuma p.n.e."

Dr Borislav Jovanović iz arheološkog instituta u Beogradu, ekspert za arheometalurgiju i čovek koji je sedamdesetih godina otkrio i istražio doskora najstariji poznati rudnik Rudna glava kod Majdanpeka (datiran na oko 5000. g.p.n.e), nagovestio je Šljivaru i Jacanoviću mogućnost da u okviru vinčanskih naselja u tom kraju mogu da pronađu sitne grumenčiće ruda bakra – malahita i azurita. Tako je ranije na lokalitetima Divostin i Selevac iz istog perioda, na površini od 2500 m2 nađeno 110 arheometalurških uzoraka ovih ruda, od kojih 90% nije prelazilo veličinu mm3, pa se na osnovu njih ništa nije moglo zaključiti o eventualnoj metalurškoj obradi. U Belovodama je situacija bila potpuno drugačija. "Već posle tri-četiri dana radnici na iskopavanju su nas u šali pitali da nisu Vinčanci možda prskali vinovu lozu, jer su naišli na plavi kamen", kaže Jacanović. Na površini od samo 250 m2 pronađeno je na hiljade uzoraka rude, od kojih su neki težili i preko jednog kilograma. Pokazalo se da je u pitanju ruda sa visokim procentom bakra, ali bila je očigledna i još jedna činjenica – uzorci su predstavljali zapravo šljaku, bakarnu rudu iz koje je bakar najpre bio izvučen termičkom obradom. To je značilo da su stanovnici Belovoda znali kako da liju bakar, da je Vinčanska kultura od svojih početaka poznavala tajnu metalurgije i da je Vinča – definitivno prva metalna kultura Evrope, a možda i u svetu.